Alfa-mannosidose symptomen en diagnose

Alfa-mannosidose is een progressieve, heterogene ziekte die moeilijk te herkennen is en daardoor waarschijnlijk te weinig gediagnosticeerd wordt.1

Een belangrijke reden hiervoor is de overeenkomst van de belangrijkste symptomen van alfa-mannosidose, zoals dysmorfie, dysostose en mentale achterstand, met de symptomen van andere lysosomale stapelingsziektes, bijvoorbeeld mucopolysaccharidose (MPS). Dat maakt een differentiaal diagnose van andere lysosomale stapelingsziektes, met name mucopolysaccharidose, moeilijk. Een snel en betrouwbaar diagnostisch onderzoek is daarom cruciaal.2,3

symptoms and diagnosis

In een onderzoek werd bij 1010 personen de activiteit van α-mannosidase in gedroogde bloedmonsters getest. Deze personen waren eerder op basis van hun klinische evaluatie als vermoedelijke MPS patiënt beoordeeld, maar hadden negatief getest op zes verschillende soorten MPS.3 De resultaten vertoonden een hoger dan verwacht aantal gevallen van alfa-mannosidose. Dit suggereert dat de incidentie van de ziekte hoger is dan eerder gedacht.3

Voor patiënten met een vermoeden van MPS die een negatief MPS-testresultaat krijgen, wordt een α-mannosidase test dan ook sterk aanbevolen.3

Tekenen en symptomen van alfa-mannosidose

Bij patiënten met alfa-mannosidose verschillen de tekenen en symptomen tussen personen. Over het algemeen hebben mensen last van het volgende:4

intellectual-disability

verstandelijke
beperking;

distinctive facial features

uitgesproken
gelaatstrekken

immuno deficiency

immuundeficiëntie

hearing impairment

gehoorverlies

skeletal abnormalities

afwijkingen
van het skelet

head

Kenmerkende gelaatstrekken kunnen onder andere zijn:2

  • groot hoofd;
  • prominent voorhoofd;
  • afgeronde wenkbrauwen;
  • platte neusbrug;
  • vooruitstekende kaak;
  • ver uit elkaar staande tanden;
  • overmatig tandvlees;
  • grote tong.
Symptomen en red flags

Ernst van alfa-mannosidose

Op basis van de ernst van de symptomen, kan er onderscheid gemaakt worden tussen minstens drie klinische types alfa-mannosidose (mild, matig en ernstig).2

Type 1

MILDE VORM

Een milde vorm, klinisch te herkennen na de leeftijd van tien jaar, met afwezigheid van afwijkingen van het skelet en erg trage progressie.2

Type 2

MATIGE VORM

Een matige vorm, te herkennen vóór de leeftijd van 10 jaar, met aanwezigheid van afwijkingen van het skelet, trage progressie en ontwikkeling van ataxie tussen de 20-30 jaar. Dit is de meest voorkomende vorm.2

Type 3

ERNSTIGE VORM

Een ernstige vorm, meteen te herkennen met afwijkingen van het skelet en duidelijke progressie die kan leiden tot vroegtijdig overlijden door betrokkenheid van het primaire centrale zenuwstelsel of myopathie.2

Ongeacht de classificatie wordt alfa-mannosidose klinisch beschouwd als een continuüm van milde tot ernstige symptomen. Deze variabiliteit wordt veroorzaakt door de diverse mutaties in het MAN2B1-gen, de grote variatie in fenotypische expressie en het ontbreken van een duidelijke genotype-fenotype correlatie.2,4,5

Klinische kenmerken

De diagnose alfa-mannosidose

Vroegtijdige diagnose van alfa-mannosidose is erg belangrijk voor het tijdig starten van de behandeling en zo progressieve symptomen te minimaliseren.1,6

De diagnose alfa-mannosidose kan worden vermoed op basis van het herkennen van kenmerkende symptomen, zoals:2

mental retardation

mentale
achterstand

skeletal changes

afwijkingen
van het skelet

hearing loss

gehoor-verlies

recurrent infections

herhaaldelijke
infecties

Naast deze symptomen, zijn een grondige klinische beoordeling en gedetailleerde voorgeschiedenis van de patiënt belangrijke elementen.

Diagnostische methoden die nuttig zijn voor de identificatie van alfa-mannosidose zijn:

Aangezien het moeilijk is om een vroege diagnose te stellen en er een gebrek is aan internationaal erkende richtlijnen, kwam in 2019 een internationale werkgroep van deskundigen samen met als doel een diagnostisch algoritme op te stellen. Dit algoritme is bedoeld om huisartsen en (metabole en niet-metabole) specialisten te ondersteunen bij het vroegtijdig stellen van de diagnose alfa-mannosidose, zodat snel een passende behandeling kan worden gestart.6

Diagnostisch algoritme
Alfa-mannosidose herkennen

Alfa-mannosidose
herkennen

Klinische kenmerken van alfa-mannosidose
Symptomen en red flags
Diagnostisch algoritme

  1. Verrecchia E, Sicignano LL, Massaro MG, et al. Advances in therapy. 2021;38(1), 1–10
  2. Malm D, and Nilssen Ø. Orphanet J Rare Dis. 2008;3:21
  3. Wiesinger T, Schwarz M, Mechtler TP, et al. Mol Genet Metab, 2020;130(2), 149–152
  4. Beck M, Olsen KJ, Wraith JE, et al. Orphanet J Rare Dis. 2013;8:88
  5. Borgwardt L, Lund AM, Dali CI. Pediatr Endocrinol Rev. 2014;12Suppl1:185-191
  6. Guffon N, Tylki-Szymanska A, Borgwardt L, et al. Mol Genet Metab. 2019;126(4):470-474